Ritritual

At the rites we think of the old days when belief
made words reach the dead...

Anselmo Hollo, Corvus, 16

Ritritual dagitoy ti panagbiag,
kas iti panagpandanggota,

Manang Perting, tapno dagiti napaksuyan
a rikna, mangalkamalala dagitoy

sa nagal-alusan, ket matagikua
iti apagapaman kas iti kaaddami

ita iti sibay dagiti anito
nga iti nasileng a buokmo

ket agindegda sadiay tapno ti regta
ti panagpasangbay itedmo kadakami.

Immaykami a nagabay, pinanawan
ti oras ti nalabon a pangngaldaw.

Ngem nasapaka a nagkatawa,
nasarangsang daytoy, kas iti ragsakmi

a makakita iti alintatao tapno sadiay
birokenmi ti lagip nga iti barukong

sadiay nga inlakasam. Apayaunay metten,
kunam kaniak, iti nasimbeng a timek,

agpipiar kadagiti nasudak a kinatao
kas iti nadunggiaran a rupa

tapno iti universo ket ti pannakaibabain
nga iti agnanayon ket mabasa:

Apayaunay metten ti pampamay-anda
iti adik, nga iti puot ket ammo

a dagitoy ket maaramid, ti di panangipapati
a ti dayaw ket maikari unay, ti di pannakaibaga

a kukuam ti naisangrat tapno iti ima
ket inda impaidam. Sungbatanka iti bangbangir

isem. Adda rikna uray iti lua a tumrem
wenno di agtedted ta ti umukuok a saem

ket kas iti didigra nga iti ginggined
ket mangrabngis kinatalged.

Dagitoy kakastoy a ritritual ti kailak ita.
Pimmusayka kadagiti linabag ti kari

kas iti veriskulo ti namnama.
Ngem uray: nangibatika iti agnanayon

a kaasi ditoy a barukong. Pagpuonak
daytoy, Manang Perting, iti panagikamadak

iti sirmata iti sisusugat a lukong
ti palad tapno kadagiti naimbag a gasat

ket ditoyda nga iti panawen ti dalluyon
agindegda a mangikanawa iti lamlamiong.


Hon, HI

danza con la profesora, 3

For Manang Perting Asuncion, because she dared to dance with me


The lilt of your body, frail and living,
is what I know. I am embarrassed a bit

to admit that somewhere in our common steps
even as we danced the afternoon away

I was feeling low and old while you
told me of your mountain home

with your pets of chickens that responded
to your calling as if names were all

that mattered to what we cannot regret.
Now I know: I promised to make your life story

and I never got to chapter one. You promised me
the manuscript of your honesty and labor. You did.

I hold in my hands this conceit, my own,
even as think of how to retell what beauty

you have sown into my own soul. You touched us so
beyond the sorrowing pages that we know.

You leave, finally, but you are lingering on,
I know, even stay a while longer, seeing us,

perhaps deciding not to leave at all but there,
beyond all these that bother us everyday

such as how to write our grief in the rhythms
of the last plaintive song we danced together.


Hon, HI