Ti Basnot ti Kinatiri

(Manipud iti surat ti natakneng a mannaniw, Abril 8, 2009, kalpasan ti panangipatulodko iti panagyaman ken panangbigbig iti talek iti kapada nga adipen ti daniw Ilokano.) 

Ti basnot ti kinatiri, dayta ngatan

ti kadagsenan a kalbario 

kadagitoy a siglo ti irurumsua

dagiti bangolan a dalipato 

a mangpuor iti mangarkararua a sentido

a mangdilpat iti langit a lulem, pribado

a manggayebgeb iti sirig, panagipapan

tapno marpuog a daras dagiti binangon 

a kastilio manipud iti radrilio ti pangngarig.

Saan a kas karina ti agbalin 

a mannaniw iti naliday 

nga Ilokandia ken Amianan.

Saan a kas karina ti agbalin

a mannaniw para iti agledleddaang 

nga Ilokandia ken Amianan.

Saan a kas karina ti agbalin

a mannaniw iti nagan ti matiktikaw 

nga Ilokandia ken Amianan. 

Adda dagiti tiri nga agikut 

kadagiti alienado a bileg

dagiti tiri a ti birngasda 

ket mannaniw a no agpang-aw

ket namak pay nga agdiwig

santo ketdi agwang-it nga agwang-it.

Dagitoy dagiti tiri a sinampadi

idi un-unana. 

Agsamarmarna dagitoy kadagiti desdes

ti pakasaritaan ti Literatura Ilokana

a kabuteng dagiti tao 

a kaamak dagiti sagrado a kararag

agsamarmarna dagitoy a sinampadi 

nga agikut kadagiti nangisit a palimed

kadagiti nangisit a libro a mangisuro

iti wagas ti demonio wenno ulbod

wenno panangiyaw-awan kadagiti kapada

a mannaniw a di met makadaniw

nupay kadagiti tengnged ket ti medalia

ti panawen nga inangkatda kadagiti gagayyem

kadagiti seremonia ti benepisio 

ti agar-arakattot a papetpet

ti manglamlamiong nga abrasa 

ti benepisio ti saludos amigos

a kadagiti linabag a putaren 

ket kapadpada ti ar-artiok.

Iti nangisit a libro ti sinampadi 

nga awanan iti ulo

ket ti palimed ti aligagget 

nga iti rusok

ket bubon ti panagkiet 

no kasta a ti nagan

ket namak pay nga abalbalayen

ti alipugpog ti agindadaniw a mannaniw

ti allawig ti impostor a mannaniw.

Isu a datayo ti rumbeng

a mangbasnot iti kinatiri.

Isu a ditay ipalubos dagiti kakastoy

a pananggulib iti pluma dagiti nabibileg.

Isu nga ibagatayo: 

isubliyo kadakami

dagiti kinunniber a balikas

isubliyo ta isubliyo dagiti dispensar

a makaagas iti sugat ket itayayo

ti bagi, ti pingping, ti duri

ti nakem, ti isip, 

ti makikamkamalala a laing kas 

iti makikamkamalala a nakem

isubliyo ta dakami met ita ti agbasnot

dakami ti agbilang ti maminribu

tapno aglunit dagiti dunor. 

Ngamin ta kastoy:

kinnabagianan a kinnamalalaan

ti arte kadagiti kabusor: 

ipatawidda nga ipaima

dagiti manggunggundaway nga anting-anting 

dagiti mangirubo a babato

kadagiti pimpimanda a namak 

pay a mangiwaragawag iti amin a sulit' lubong

iti kinalaing, iti kinasidap ti isip

pamrayanda a mangliwliwa

iti tallaong a no agrason 

ket kapada a bangking.

Maysa a merkado publiko 

met ngamin ti panagdaniw

iti Ilokos: 

no buyotnaka ni Pilato

Poncio ti rumbeng a naganmo

no adipennaka ti lakay nga agkatok

masapul a sika ti umagek iti dapan

agek a naynay nga impaturay

agek nga agek a kas iti ritual

iti semana santo dagiti ringngiad a dapan

dagiti agbirbirri a kinelleng ti rikna

dagiti maamitan ti gawat a pammakawan:

ni Jesukristo kadagiti disipulo

iti seremonia ti anak-ti-diablo

a ti mannaniw nga impostor ti ministro.

Namak pay a kunaem nga ibulsitom

ti paulo ti daniwmo: 

namak pay a wayaam

dagiti aggangganat a musa 

kadagiti nangurungor a sirmata

nga iti aglukluksaw a kannag

ket ibuksilam ti kababagas ti panangsalbag

kadagiti prase ti pannakakorona

a sika met laeng ti mangorona

a sika met laeng ti gumatang ti korona.

Adu a basnot ti kinatiri dagiti kakastoy

kas iti basnot ti ipus ti agkabannuag a pagi

nga iti duri ti mannaniw a no aglangsot

ket agrukapi ta ti pasaw a pangngarig

ket iti rusok di makasarigsig

ta ipennek nga ibasnot ti latigo

tapno ti kinatiri iti pudno sumuko

Ipennek ti basnot tapno aganikki

ti impostor a mannaniw ti dumpari

iti panagrururos ti panangngaasi. 

Uray dagiti kalunay iti kalgaw

kas kadagiti ngalog, namak pay

a dagitoy ket agbalin a promotor

kadagiti reklamo kontra iti bulbulitor

tapno ti siit iti rama sakbay a maburak daytoy

sakbay a makammel dagiti lames

ti impostor a mannaniw aglemmes.

Di ngamin ta di makasagrap iti nasayaat

daytoy a mannaniw nga agindadaniw

a ngem ta ti matukno ti kawaw nga isip

ket ti laeng kawaw nga ayat nga inuublag

nabaawan itan nga ayat nga al-alos dagiti rikna

iti agkutkutimermer nga agpatnag

iti kuaresma ti kinapalangguad.

Basnot ti kinatiri, kuna ti kakaen a mannaniw

basnot ti kinalinteg ti imus iti ngiwngiw. 

A Solver Agcaoili/

Hon, HI/Abril 9/09

Jueves Santo

Ti Mannaniw ket Bulbullagaw

Uray no mano a bulbullagaw

a mannaniw ti agdeppa,

kuna ti surat, dina maatipa

ti ayos ti karayan. Tambangenna

man babaen iti imuko ti agkamtud

nga isipna ti danum a naapres

aglipias ta aglipias ti tungpal

dagiti danum nga iti karabukob

a naparkagan ket daton!

Kasta ti kuna ti kakaen

kas panangdengngep iti dunggiar

kas panangay-ayo a saanen

saan koman nga agpasuli

ti mannaniw tapno iti sipnget

tapno iti ulimek, tapno iti sakruy

ti agdadata a langit iti kannag

ket sadiay a punasanna dagiti iwa

iti isip, dayasanna dagiti sugat

kadagiti balikas a makaagas.

Adda dagiti namati iti palab-og

dagiti napan iti sirkulo ti ulbod

tapno iti anghel dagiti riro

ket kaduada a mangilunod.

Namak pay ngamin a manayonan

ti kas kadakuada a ti medalion

ket iti barukong nga agtiltillayon

nga iti barukong ket ipasimudaagna

ti kawaw a binatog kadagiti pluma

ti mannaniw a karuprupat' langgong!

Agngiitngiit nga agpatiray-ok

ket iti suli ti diwig a ngiwngiw

ket ti ebanghelio ti kinaulbod:

kas kadagiti petsa a sibbaruten

kadagiti kalendario santo 

iparammag ti kinadayag ti ammo

a kasilpo ti riro, ibbung, parbo:

anian ta ti mannaniw a bulbullagaw

ket dina ammo nga amaden

ti kayat a sawen ti panangparugma

iti pintas, tagikukuaen daytoy

babaen ti panagiburay iti sagrado a balikas

saan a panangiyalikaka laeng iti kamalala

a laing, iti kamalala nga iti sarming

ket ti kaarngi ti makabubussog nga angin.

Kuna ti surat a naawat ita a bigat

a bilangbilangen no mano ti nginabras

ti pammakawan, uray no mano a mannaniw

a bulbullagaw ti agdeppa, dinanto maabbed

ti danum a mangep-ep iti waw.

Subalitak ti surat ket buyaek ti imak

iti panangitipakna iti rugi ti ragsak. 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abr 8/09

Ti Aginmmannaniw iti Balay a Sarming

Adda dagiti aginmamannaniw

nga agindeg iti balay a sarming.

Kadagiti kabatuanda nga agpakaloko

nga agbirok kadagiti bato a pangubor

bato a taridan, dagiti bato a nangisit

dagiti bato a mabalinda a katayan

kas kadagiti agkabaw a manggagamud

nga agkatkatay nga agarab iti linnaaw

no ti nabasikaw a bulan ket sellag

a ti lawag ket ti sirsirmataen a sipnget

dagiti nakadulin a gandatda

kadagiti prosaiko a talanggutangda.

Kas iti akusasion nga iti kannawidan

ket isuda laeng dagiti annak ti daniw

annak dagiti di makaammo iti sennaay

ta ania ngarud, aginmamannaniw

dagitoy, agimpupurosda a nakangiit

kadagiti pangngarig kadagiti muyongan

ti artistiko a birtud. Isuda dagitoy

dagiti agbirok kadagiti maipennek a bato,

taridan, tundiris, ken makaiwa

iti pispis, sa iti muging, sa iti panid

isuda a mangpadara iti sao

babaen iti punial ti parparato

a kadagiti managbasbassawang

a bibig ket ti sao ti utouto.

Pidutenda dagiti makabuong a batbato

a kadagiti bulsa ket isigurado

sada magna kadagiti nasamek a bit-ang

dagiti leddaang a kadagiti surat isakripisio: 

kadagiti daydayawen  a bagida

nga idaton ti anian man a paglaingan

ket iti awis ti bato kadagiti mangiluluod nga ima

umadakda kadagiti sabali a taeng

kadagiti puso dagiti mannaniw

a kadagiti saem inda di nagparbeng

a kadagiti liday ket sadiay nga intukit

dagiti maisingay a duag, laem, balunet

tapno iti panangarakup iti kari ti bato

manipud kadagiti kabatuan

ket ti panangubor kadagiti mannaniw

ti panangpasuko kadagiti sarita

tapno iti kasta ket amin a pangngarig

agbalin a katay a kadagiti aginmamannaniw

ket ilana, iyapros, idinto a kunkunaen 

iti makapadso a tanamitim ti buyot:

Among, among, among, among

sika ti kalaingan amin, among

Sika ti dios dagiti amin a balikas

sika ti madaydayaw nga ari

iti daytoy balay a sarming ni gasat

sika, sika, sika ti pakabuklan ti arapaap.

Ipalladaw ti aginmamannaniw ti bato.

Agkibaltang ti bato nga agsubli

iti narangrang a balay ti aginmamannaniw

iti narangrang a balayna a sarming.

Iti daya ket ti init iti agsapa

iti panangiwa ti lawag iti balay a sarming. 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Abr 8/09

Lukat a Sungbat ni Pedro Bubucaig

(Nota Bene: Naipatulod daytoy manipud iti pedrobucbucaig@gmail.com. Pedro Bucbucaig ti nagan ti simmungbat. Copy and paste daytoy, mapaneknekan dagiti nakaawat iti kastoy met laeng a kopia.)

Adda manen 2nd nga silulukat nga surat ni Ric Agnes nga inwarasna!

 

Ngem imbes koma nga nalawagen ti amin, ad-adda met nga mangulaw ken mangkalub iti kinapudno! Ad-ada met nga mang-ballaibo ken mangilupek iti GUMIL!

 

Alawen, adda met kinapudno kadagiti ital-talanggutangna ngem selective met ti policy na, kaluban na dagiti gagayyem ken kakadua na ket kugta-kugtaran na dagiti kabus-busor na nga padana nga mannurat!

 

Isu nga adtoy met nga adda 2nd nga komentaryok.

 

Ulit-uliten ni Agnes nga dak-dakamaten dayta artikulo ni Amado Yoro nga iat-atached na iti emailna a natakuatanen a dinoktorna (Agnes) tapno agparang a ni Bermudez, ken Valdez, ti akinbasol wenno rebbeng a mapabasol iti imbutaktak na nga anomalya iti Bucaneg Awards idi 2007 ken 2008.

 

Kuna ni Agnes:

 

"(B) Saan a nasayaat ti proseso ti panagpipili idi 2008 agsipud ta dua a lawas sakbay a maserraan ti nominasion, addan napili ti selection committee a maikkan iti award.  Ni Precillano Bermudez ti Chairman iti daydi a tawen.  (Naisapit ti artikulo ni Apo Amado Yoro a nangilanadanna kadagiti sursurat kas naagapad iti ngato.)

 

(c) Rumbeng a saan nga agakem ni Precillano Bermudez a kameng ti komite agsipud ta nalawag nga adda pabpaboranna kadagiti mainominar.  (Mapaneknekan daytoy babaen ti suratna (email) ken ni Apo Amado Yoro itay napalabas a tawen.)"

 

Pudno a saan a nasayaat ti proseso ti panagpipili idi 2008  ta dua a lawas sakbay a maserraan ti nominasion, addan napili ti selection committee a maikkan iti award. Apay?

 

Apay nga agpayso? Iti naisapit nga artikulo ni Yoro (saan a mabasa ti nakin-statement iti daytoy ta in-erased ni Agnes, blinanko na ti na-scanned nga article ni Yoro): “Siak ti nangisingasing a maklosanen ti nominasion iti PBA agsipud ta adda metten ni Francis Ponce. Kayatda met isu a ni Apo Francis ti PEDRO BUCANEG AWARDEE ita a tawen.’

 

Apay sinno kadi ti nangibaga iti dayta? Sinno isu nga naginlalaing nga nang-closed iti nominasyon?

 

Daytoy ti kompleto nga paragraph iti orihinal nga article ni Yoro: “Siak ti nangisingasing a maklosanen ti nominasion iti PBA agsipud ta adda metten ni Francis Ponce. Kayatda met isu a ni Apo Francis ti PEDRO BUCANEG AWARDEE ita a tawen.’ Inyemail met ni Elizabeth Madarang Raquel, bise presidente ti Gumil Filipinas.

 

Aha! Ni gayam Elizabeth Madarang Raquel, bise presidente ti Gumil Filipinas!

 

Ngem apay a kasta ti inaramid ni Agnes? Apay nga inikkatna ti nagan ni Raquel iti article?

 

Tapno agparang a dayta nga statement ket katuloy ti statement ni Precillano Bermudez iti article! Ni Precillano Bermudez kano ti chairman ti selection committee idi nga tawen.

 

Iti article ni Yoro kastoy laeng ti imbaga ni Bermudez: “Napintas a personal a maipadamagko: ni Kabsat Francis 'Sabong ti Biag' Ponce, ti kandidatok para iti PEDRO BUCANEG AWARD 2008” , inyemail ni kamannurat Prescillano N. Bermudez, Pedro Bucaneg Awardee 1996; UMPIL 2007, opisial iti Gumil Filipinas ken TMI-G; dati a direktor iti National Media Production Center, ken Philippine Information Agency – Philippines.

 

Ngem agbalin a kastoy no itipon dayta statement ni Raquel: “Napintas a personal a maipadamagko: ni Kabsat Francis 'Sabong ti Biag' Ponce, ti kandidatok para iti PEDRO BUCANEG AWARD 2008” , inyemail ni kamannurat Prescillano N. Bermudez, Pedro Bucaneg Awardee 1996; UMPIL 2007, opisial iti Gumil Filipinas ken TMI-G; dati a direktor iti National Media Production Center, ken Philippine Information Agency – Philippines. “Siak ti nangisingasing a maklosanen ti nominasion iti PBA agsipud ta adda metten ni Francis Ponce. Kayatda met isu a ni Apo Francis ti PEDRO BUCANEG AWARDEE ita a tawen.’"

 

Inikkat ni Agnes ti nagan ni Raquel iti artikulu ni Yoro ngem imbatina ti statement ni Raquel tapno agparang nga tuloy dayta ti statement ni Bermudez!

 

Anyan nga panangdadael ken ni Bermudez! Anian a panangkalub ken panangilisi ken ni Elizabeth Madarang Raquel! Ngem apay?

 

Iti maikadua a surat ni Agnes, maammuantayon. Malaksid a gayyem ni Agnes ni Raquel, isuda pay gayam iti GUMIL Oahu ti nanginominar ken ni Raquel para umawat iti Leona Florentino Awards 2009!

 

Isu met la gayam a kasta la unay ti panang-protektar ni Agnes ken ni Ely Raquel!

 

Wen. Basaenyo pay ti surat ni Agnes: "Ngem awan pannakainaig ti Leona Florentino Awards agsipud ta awan pagilasinan a nasukatsukatan ti pangannurotan daytoy.  No adda man, dayta ti dakkel a liway ti GF agsipud ta dida ipakpakaammo kadagiti kamkameng dagiti baro a pagannurotan. Wenno iranrantada ti agilimed tapno maaramidda ti panagmanipulateda?"

 

Kayat nga ilisi ni Agnes ni gayyem da iti GUMIL Oahu nga Raquel ket ibaga na nga awan kano ti anomalya met ti Leona Awards! A no adda man kano pabasolen na ti GF! Ngem dina met pabasolen nga mismo ni Raquel? Kayat ni Agnes nga tiritiren ti kinapudno tapno isalakan na ni Raquel nga innominar da kas umawat met iti awards!

 

Ngem imbagan ni Rogie Baysa: "nasupusopan ti paglintegan iti Pedro Bucaneg ken Leona Florentino Awards... Ta no dimi tungpalen daytoy, saan koma met a nagun-odan ni Apo Elizabeth Madarang -Raquel nga innomenario dita Hawaii iti Leona Florentino Awards. Awan pay 60 a tawen ni Madam Ely. Ngarud, awan pay koma ti karbenganna nga umawat iti dayta a pammadayaw."

 

Imbataden ni Baysa: "nasupusopan ti paglintegan iti Pedro Bucaneg ken Leona Florentino Awards." Ngem apay a kuna ni Agnes nga awan pagilasinan a nasukatan ti pagannurotan ti Leona Awards? Ket ti laeng Bucaneg Awards kano ti adda? Ni Baysa nga mismon ti nangibaga nga ti Bucaneg ken Leona, agpada a nasukatan dagiti pagannurotanna tapno maiyannatop iti kayat da nga maikkan iti award! Asino aya ni Baysa? Isu ti agdama nga secretary general ti GUMIL Filipinas! Ngarud ammo na amin a mapaspasamak iti GF! Adda amin kania na ti amin docomentos, amin a minutes ti meeting no adda, amin a resulutions no adda! Apay nga i-ignore ni Agnes a saan a karaman ti Leona Awards agraman pay dadduma nga awards nga itited ti GF? Maigapu ken ni Raquel nga gayyem na! Maigapu ta isu da iti GUMIL Oahu ti nagnominar ken ni Raquel! Ni Raquel a maysa no diman isu ti kangrunaan nga manipulator iti awards committee ti GF (agasem ta i-closed nan ti nominasyon idinto nga adu koma pay ti sumangpet nga nominasyon adayo pay ti deadline!)

 

Ania daytoyen a panangkalub iti kinapudno!

 

No koma ti panggep ni Agnes ket ti manglaw-lawag ken mangipalgak iti kinapudno, saan koma nga kastoy nga selective wenno adda an-anaken na! Awan serbi na dayta nga addang na wenno krusada na no kapada na met laeng dagiti inna ak-akusaran nga adda kalkaluban ken pabpaboran da!

 

Maysa pay nga makapadusngi ditoy nga 2nd open letter ni Agnes, nagkamang kano iti dua nga mannurat ket maysa ni Peter La. Julian!

 

Ania? Ni Julian nga apo-apo da iti TMI ni Teresito Tugade, lamlamiongen ni Agnes tapno alaen na ti opinion na?

 

Nakakatkatawa daytoyen! Ni Agnes ti makuna nga numero unon san nga kabusor ken detractor ti TMI! Ken numero unon sa met nga kabusor ken detractor ni Tugade (nga ibag-baga ni Agnes nga nagpamakan ken nagpa-bulalu kano tapno agawen na dagiti GUMIL members!) No malagipyo, ni Agnes adda open letter na man idin iti GUMIL ket paik-ikkat na dagiti TMI members kas kameng ti GF! Gapu dayta iti personal nga gura na ken Tugade nga pabpabasolen na nga agrek-rekrut iti downline na kano iti Xango! Ita, ania ti pamkuatan na nga mangikamang iti reklamo na ken ni Julian nga pasurot ni Tugade? Ni Julian nga ari-ari dagiti TMI iti Isabela?

 

Ti nakakatkatawa, dardaras met nga kimmagat iti appan ni Agnes daytoy nga Julian! Nagyat met nga nagpalam-lammiong! Nangted met nga sigud iti masao na nga kasla praise release wenno blurb iti libro ni Agnes! Siyempre, maawatan tayo uray ngata ilako ni Julian ti kararwa na met iti diyablo makabales la ketdi kadagiti kabusor na iti GUMIL! Napintas nga oportunidad dayta tapno mapatamaan na manen dagiti apo-apo iti agdama nga lideratu ti GUMIL!

 

Ngem ania laengen ti makuna met ni Tugade nga founder ti TMI iti inaramid ni Julian a nakikunsabo metten ken ni Agnes a #1 detractor ken destroyer ken nemesis ti TMI?

 

Ala para iti pagimbagan dayta ti GUMIL ken litiratura Iluko, irason met ngata a ni Julian! Nasayaat laeng no kasta koma laeng.

 

Ngem sakbay koma nga mangted iti makunana ni Julian, anagen na koma nga nalaing dagiti taltalanggutangen ni Agnes. Kas ita, nalawag nga inusar ni Agnes ni Julian tapno mai-advance na ti ginugulib met ngarud nga cause ken krusada na! Nga natakuatan tayon nga manipulated ken ulaw-ulaw maigapu iti selective policy na! Nagbalin nga kasla utu-utu ditoy ni Julian ta sinikbab na nga dagus ti inyayat ni Agnes nga appan na nga igges!

 

Awan lat nasayaaten kadagituy nga gum-gumil ken titi-em-ay! Puro rinuker da amin!

 

Dapat na agpenitensya dagituy nga sapliten da iti riduma ken siit dagiti labos nga bukot da! Wenno agpai-lansa da iti kurus! Tapnu maugasan ti bas-basol da!

 

Pakawanem Apo ta ammo da met ti araramiden da ngem agindidiammo da!