Ulang Colasing

Ken Cris Quilpa, gapu iti suratna kaniak maipapan iti daytoy a lagip sakbay ti Linteg Militar

Urayentay ti aniwaraar,

ti panagdara ti bigat

kalpasan ti rabii a naunday,

kas kaunday ti lagip kadagidi nga aldaw

nga ita, kalpasan ti madagdagullit

a pannakaidasay dagiti panagpakaasi

panagpaarayat sa ti panagdung-aw

ket ti kintayeg nga awanan kapada.

Kas iti kunam, mannaniw: narasi

ti gasat ket narasi met

ti kari ti panagayuda

iti nagan ti biag dagiti sabali,

kaarruba man ida

iti pannakailupitlupit iti panawen

nga uray dagiti sirmata a makaalay-ay

ket agbaliwangga dagitoy nga agtirong

tapno iti pannusa ti maikasa a paltog

ket ti mabigatan a bangkay.

Ulang Colasing, kunam, mannaniw

ti muhon dagitoy a padas, ti panuli

kadagiti amin nga agrakaya

a templo a maipasdek

tapno iti unget, kas iti sapata ti bales

ket iti panangiwanesnes iti santifikado

a latigo ti panagwaywayas.

Ti dung-awna ti nangburak

kadagiti ulimek iti barukong

ti ubing a sika, samonto kinarga daytoy

iti panagdaliasat, panagbayanggudaw

nga imet-imet met laeng

ti natangig a sipnget

ti kuridemdem a lawag

a tinawid iti Ilokano a padas.

Sadinno a pagilian,

sadinno a sulinek

ti isip, sadinno kadagiti panagwalangwalang

ti pakaibellengan dagiti ibit, panangpaguni

ken Apo Dios, kaarruba, kailian, langit

sa ti rungsot dagiti allawig

tapno maitabon a final

dagiti ladawan ti kinaranggas

iti ngudo ti rifle

nga iti kasipngetan

ket di agbuteng nga agparakpak?

Ni Iniong Ansongen ti biktima

ngem datayo met:

ti damag ti mansayag

ket pasakalye kadagiti adu pay

nga umras, atang, panagikali

kadagiti bangkay kas kadagiti aminen

a buteng iti dekada sitenta

a dagiti nabibileg ket kadagiti katedral

nga agkarkararag sa ket mapanakpak.

Kadagidi a panawen ket kas ita:

baratilio ti anges, pigsa, laing,

uray ti kakaisuna

a tagainep iti aliwaksay.

Maustil dagiti amin a maustil,

matumba dagiti amin a matumba

magripuan dagiti amin a magripuan:

adda dagiti padi a mangted iti basbas

mangitunda iti panungpalan

nga awanen panagsubli

no di ti panangnamnama

iti warsi ti aldaw dagiti minatay.

A Solver Agcaoili

Manoa/Nov 27, 2009

Incommunicado, 1979

Siak ni Sixto Carlos Jr, tibak. 

Ita nga aldaw ti inagurasion ti wayawayak

iti cuatro por cuatro a seldak. 

Iti aglikmot nga aglawlaw

ket ti samiweng ti baro a gimong

ken ti armalite dagiti balikas a patibong:

tumaud dagitoy kadagiti libro

iti palasio ti sumuno-nga-aldaw

nga agmauyong 

kadagiti bartolina a kas itoy:

de-numero, ken manglanglangan

a kanayon ti aldaw

kas iti raya ti init 

a di man kumablaaw

no di ket mangited binigat 

a pannakaidasay.

Kaduak dagiti lagip a sumilud, 

agalumpipinig

iti utob-nakem sa dumarup 

iti ubing a rabii

no kasta a kalinlinnumba ti ridep

iti marmol a pagiladan 

ti agkabannuag a bukot

ngem agrakaya a panunot. 

Asinno ti akinmando, 

asinno ti nangideklarara

iti balligi dagiti abuyot a paltog ken bala

ken dara a ginalon 

tapno kadagiti nawasnay a dana

ti kinagimong ket iti tanem 

a mangukom?

Binigat ti pannakamanso ti dila

kas iti bukelbukel: ti ngudo ti paltog

wenno putan iti asideg nga agpang

ti gatilio ken pannakausiaw: malalakika

a nasudi a di makaammo iti panagumbi,

agkurenren ta agkurenren ti kutimermeren

a balay dagiti maiputot a tibak ti ili! 

Uray ti mabagbagi a taudan

dagiti duogan nga ayat,

agpukaw dagiti amin a rugso,

agsanudda piman kas iti soldado

a sumuko. Ta ania ngarud ti aramiden

no dimon kukua ti sao kadagiti luppo

wenno bibig?

Adu a manso ti daliasaten,

dalan daytoy ti terorista a gagem

iti ili dagiti napukawan nakem.

Honolulu, HI

Septiembre 21, 2008 

(iti aldaw ti naulpit a lagip nga imbati ti Linteg Militar)

 

Kontra Lipat, 1

THE RITES OF REMEMBRANCE On the 25th anniversary of the martyrdom of her husband Sen. Benigno “Ninoy” Aquino Jr., former President Cory Aquino and her family (with Sen. Manuel Roxas II, center, and ex-Senate President Franklin Drilon, at right) visit his grave at Manila Memorial Park. They later attend Mass at Don Bosco church in Makati which filled up with three Presidents, government officials, prominent politicians and Cory’s “yellow brigade” of yore. E. Arazas, Inquirer, August 21, 2008

Veinte singko anios a lagip, kas met iti pananglipat.
Adda la ketdi panagbaliktad ti rusok a maaliaw
iti gasat, sungani a parabur ti tarmak.
Maysa a kalbit ti gatilio ket ti magudas
a lasag a maidiaya kadagiti rapas.

Panawen idi dagiti tartaraudi a buteng
ken pannakaallilaw iti baro a tawen,
baro a gimong kas iti baro a balbalatong
ti ina kas iti ama ken aminen a mannibrong!

Maysa a kalbit ti gatilio ket matay amin
a matay, ket ti kakaisuna nga arapaap maidasay.

Piman nga iti semento a ti dara ti maingel
agsayasay. Ngem a ta ti tudo kas iti luluatyo amin
yanudna dagiti selula ti kinamaingel
ket ti sakripisio a biag ket panagungar.

Agosto idi dagiti antigo a panagibaag
iti kalawikiw. Namak man pay iti rabii a kannag
ket agarrap dagiti gundaway:
ulodenda dagiti kontra tapno kadagiti balang
a kinatured ket iti walangwalang
sadiay dagiti ganggantil nga agpatiray-ok
ket uray ti nagan a bukbukod maipasuksok
ayat laeng a maisalakan iti basol a tawid
iti ranggas dagiti mangal-alia a widawid.

Panawen daytoy dagiti aso ken uken ken buaya.
Amin a garit, kolor, maris, ken panaglanglanga.
Biagna ikalasagna, kas iti mannaniw nga agrakaya.
Isuratda pay ketdi dagiti linabag iti barsanga
tapno iti nagan ti dadaulo makapagtamedda.

Kadagiti barukong ket ti sakit ti nakem.
Agkayab dagiti nagbannogan, agtalakias
a mapan kadagiti pumanaw a gameng.
Napigsaak, kuna ti pangulo.
Lukaisanna ti kamisa-chino ket kumablaaw
ti pasindayag kas kadagiti medalia a tanso.
Kulay-ong ti rusok, ket ti pigsa sumarot
iti mata a landok, iti bisked a plastik
ken iti isem a masakit.

Ket agmartsakami kadagiti lanlansangan.
Ibir-itmi amin a rigat, ti panagsaraaw
ti boksit kas pannakawaw ti isip.

Mano pay a bulan manipud iti panangitunda
iti sementerio ti dagensen tapno maallangon
ti buteng, maalaw ti rikna a napaksuyanen?

Adu a kararag ken pakaasi manipud iti daydi
nga Agosto ti pannakaipatli. Iti mapatalakias
ti ari, kunami nga agpagungga ti panagadi
ti maadi-adi a panagbubussog ti matami.
Ngem, a, ta pamkuatan ti sabali manen a dumrigi.

A Solver Agcaoili
Hon, HI
Agosto 21, 2008