Yawatmi Kadakayo ti Naimbag nga Oras

(Sinurat para iti delegasion ti GUMIL Hawai’i iti maika-41 a tinawen a kumperensia ti GUMIL Filipinas a maangay iti Our Lady of the Angels Seminary, Quezon City, Philippines, Abril 10-12, 2009. Idaniwto daytoy ni Mrs. Rose Daprosa, Mrs. GUMIL Hawai’I 2007, maysa kadagiti miembro ti delegasion.)

 

Yawatmi kadakakayo, gagayyem ken kakabsat ida

Naimbag nga oras kadakayo amin a sangapada

Itedmi kadakayo ti sarabo ni ayat a naidumduma

Sarabo iti mudia nga iti lagip ket agrangpaya

 

Ta ti mudia ti literatura Ilokana ti mudia ti lagip

Karit iti kananakem nga agtaeng iti lakkong ti isip

Sumuknal a kankanayon kadagiti namaris a karit

Nga iti aginaldaw a rikna ket mangispal 

  panagngangabit

 

Ta dakami dagiti pimmanaw, dakami dagiti immadayo

Dakami dagiti kakabsat nga ita ta agsublit’  

          arpad kur-itantayo

Umaykami amin kadakayo iti saklot dagiti darikmat 

ni karayo

Ta kadakayo ket agpaaklon iti nabara a panangipategyo

 

Idi adayokami a naglayag, ket iti asideg nga agsubli

Adayo kadagiti imatang ti pinanawan a daniw ti ili

Asideg kadagiti arimukamok ni ragsak kas aklili

Kadagiti garakgak nga ita ket lakasa ti lagip idulinmi

 

Yawatmi kadakayo ti nasantuan nga oras ti agpatnag

Iti daytoy nga iyayaay iti kastoy a panagsisinnarak

Yawatmi ti ipasarabomi a panagsubli iti panaglayag

Ta kadakayo ket dakami umay koma makipagrambak

 

Ta adu a gapu dagitoy a pakasaritaan ti maulit a panagkikita

Manen ken manen nga iti abrasa ket mairutan ti kinnadua

Umaykami ta dikay met ngamin umay iti apagapaman

Umaykami iti agnanayon ta dakayo amin ket sindadaan

 

Iti kastoy a panagbibinnasingkawel dagiti sirmata

Ti intugot a pudno ket pudnoda met kadakayo ita

Kas kadakayo inkarimi ti di panangtallikod koma

Ti agnanayon a panangipateg iti Literatura Ilokana

  

Ta uray kadagiti inaldaw a panagbiagmi ket ti sabali

Sabali nga ili, sabali nga ayat, sabali ti pagsasaomi

Dimi impalugod ti pannakatiritir ti dilami iti sulsuli

Dimi impalubos a luganannakamit' sabali nga aribai

 

Ta daytoy ti makunak ita kas panangipaduyakyak

Ni kaano man ket dikami nagkibaltang panagtayaktak

Nagdarepdepkami iti darepdep ti ili a nasantak

Tagainep kadagiti kopita ti kasam-itan nga arak

 

Idengngep ti kopita iti bibig tapno ti saludar maaramid

Maiyebkas dagiti linabag nga iti panagsubli di maigawid

Tapno kadakayo iti tallaong dagiti panagsirmata

Ket ti pannakataginayon ti literatura a patawid ti daga

 

Ta iti daga ti Ilocos, ditoy amin a nagruting ken nagsanga

Dagiti im-impen a karirikna nga ita ket inkam ipeksa

Pudno a dakami ket pimmanaw tapno agbayanggudaw

Kadagiti pangngarig dagiti madagullit nga ipapanaw

 

Ngem pudno met iti kaano met ket dikam nanglipat

Isu nga iti arpadyo addakam ita a manglagip ken ayat

A kadagiti daniwtayo ket ramen ti daton iti kabsat

Kabsat a dakayo amin ti kayat a sawen, awan ressat

 

Ngarud iyawatmi kadakayo ti naimbag nga oras

Itedmi kadakayo ti naipangpangruna unay a basbas

Intugotmi dagitoy manipud iti dimmaong a barukong

A kadakayo ket ti pannakapnek iti panagkakannayon.   

 

A Solver Agcaoili/Honolulu, HI/Abr 4/09

 

Daniw iti Panagkasangay-GUMIL Hawai'i

Kammayet a Kayyamet

 

Ken Nica Tapec, Pacita Saludes, Natividad Cacho, Letty Manuel, Perlita Sadorra, Bernard Manuel, Albina Gamponia, iti panagkasangayda

 

Ita ti oras dagiti sabong

Ti kanito dagiti palma

Nga iti arpad ket ti sagut

Ti kammayet ti ragsak

Ken ti saguday ti katawa.

Saan a maidulin daytoy

Kadagiti baul ti lagip:

Makikayyamet iti sulinek

Ti isip kas ita, iti entablado

Ti nabara a balikas

Maisawang manipud iti kaunggan

Tapno iti pantok ti turod ti rag-o

Ket sadiay nga aggibus

Panagkatangkatang ti isem

A padpadaanan.

Kadagiti sappuyot a sumangpet

Kadagiti iking dagiti darikmat

Kadagiti muging ti agdadagsen

A pakasaritaan ni ayat.

Addada ditoy amin itatta:

Dagiti kasaba ti biag

Nga agnanayon a linabag

Ti kakaisuna a panagsalibukag

Ti agduduso a bigat:

Ubing kadagiti mataengan

Nga aldaw, agkabannuag

Kadagiti maamitan a pannakapasag.

Iti sidong, ditoy a mamingga

Dagiti balunet ti karayo

Tapno agrusing ti puso

Nga idi kalman nagkapuyo.

Kasta met ti panagkasangay:

Ti madagullit a panagkansion

Tapno agbiag ti tarumpingay.

 

 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Marso 2009

Birthday Poem for Jennifer

Reaching Into the Future, This

 

For Jennifer S. Padre, on her birthday, March 2009

 

It is the equinox of night and day

Memory and remembrance

This reaching and reaching far

Far into the future, this!

It is your birthday, and the days

And years and decades are ahead

Reaching far into that gift

Of saying and naming

Before and after the cares

Even as we taste the words

What they mean

What they look like

In the heart that means so much

For the dreamer that sings!

We look back and we count

What counting can tell us all

To account what forgetting

Can mean to make us live

Lives, full and fuller beyond

This song we wrap with

With the colors of our thanksgiving

Which is yours too

We who repair that which is broken

We who mend those needing mending

To put together redemption’s seed

In the first request for forgiving

That which was not there

In the first place but here,

Today, at this hour, here is

This gift, our warmest wishes,

Our endless greetings.

 

 

A Solver Agcaoili

Hon, HI/Mar 2009

 

DANIW-LAGIP PARA ITI KAKAEN

Ken Manong Loreto Manuel, Septiembre 2008

 

Daniw-lagip daytoy, kakaen dagiti ararawmi.

Panagyaman met kadagiti anus ken ayat

Pammateg kadagiti oras manipud iti sekreto

A siled ti puso, kas iti nawada a barukong.

 

Binsabinsaek amin a lemma dagiti ima

Kas iti danapeg ti sagrado a panagsurnad

Kadagiti kakadua, iti katawada ken ila

Iti panagpipinnakada sagpaminsan.

 

Iti baet dagiti di manglanglangan a kaasi,

Adda iti lukong ti dakulap ti panagilala,

Itedmo daytoy kadatao kas iti sabali

Idaton kas iti balabala ti panagaklili.

 

Sika ngamin ti pagtawingan kadagitoy:

Agraraay a panangipaay iti ammo

Kas iti di mabilang a kabaelan dagiti ramay

Kas iti managpabus-oy a takiag.

 

Iti kambas ti pakasaritaan panagpagayam,

Sadiay ti saksi binukelmo a kaipapan.

Ti Gunglo, daytoy a GUMIL Hawai’i

Mangisuratto iti makapudno a katulagan.

  

A Solver Agcaoili, Hon, HI/Sept 26/08

KANTA A PANAGPAKADA ITI PIMMUSAY

(Ayug a naisurot iti ‘Aloha Oe’. Revised version and new translation of the last stanza by A. S. Agcaoili, Sept. 5, 2008. First sung in this format at the wake of Fred Saludes, GUMIL Hawai’i, St. Philomena Church, Salt Lake, Hawai’i, U. S. A.)

 

Maidasayak man ken liday

Apgesna talged ni patay

Sanaangna’t dikam matayutay

Aklonenmi di met makaturay

 

Ay, nagsaem inka isisina

Wen anusanmi awan pamuspusanna

Inton awankan ditoy denna

Lagipmi kenka’t dinto agsarday

 

Maminsan pay nasam-it nga abrasa

Sakbay ti ipapanawmo

Maminsan pay nasam-it nga abrasa

Agingga’t panagkitatayonto manen

Ti Dios Apo kenka ti kumuyog

Kastan, nasayaat a panaginana

Mangmangged met ni mannaniw

(Kas panagyaman ken Manong Amado Ilar Yoro iti pannakakitinnakunaynayna iti numo iti panangiyusuatmi ti agmalem a 2008 Writeshop ti GUMIL Hawai'i, "Panangatur kadagiti sinurattayo--Polishing our work," a naangay iti Waipahu, HI, September 1, 2008)

I.

Mangmangged met ni mannaniw, Manong Amado.

Teggedenna a kas mangmanglo ti kantaridas ti sao.

Iti agmalem a panagpingki dagiti isip, panangiwanwan

Iti panagkayas, kas pagarigan, kadagiti bamban

A pangreppet kadagiti pangngarig makerker a daniw,

Sumiasi sagpaminsan dagiti matalian a palpaliiw

Agpaarayat iti apokisus agkabannuag a wayawaya.

Kas iti panangal-alaw iti malmes a rikna a kas ita

Wenno iti mapidut a panagariangga iti agsipnget

No labsantayo dagiti tanem ti daniw ni aligagget

A sadiay nga agparang kas ar-aria dagiti timek 

Dagiti di nakapudno iti burburtia ti sanantek. 

Piduten ti maregreg a balikas iti kerker

Kas iti panangpidut iti panunot a natibker

Ta isubli iti sangadangan a bamban

Iti naamnut nga alupasi ti panagipapan.

Pattapattaen ti pakabuklan ti mabinglabinglay

A maani a tagainep iti baro a daniw ni ay-ay:

Maysa iti agsapa, iti malukaisan a rikna iti agpatnag.

Maysa met iti agmatuon dagiti mabinsabinsa a ragsak.

Sabali pay iti panaginnagaw ti sipnet ken lawag 

Dagiti manglamlamiong a suni ti maudi a kararag

Kadagiti anghel kas kadagiti amin a milagro

Iti man panagimula iti sumuno a rarag-o

Wenno iti taraudi dagiti Gethsamani ti sao.

II.

A ta mannaniw met ni mangmangged, Manong Amado:

Kadagiti nawasnay a kapanagan ti Waikiki iti Oahu

Sadiay dagiti ibit a di pay nagbuniag, di pay nakamukat.

Iti suli dagiti otel a pagipapasan dagiti doliaran iti ragsak

Mano kadi a kalio ti kasukat dagiti maadi-adi a paggaak?

Am-ammok ti mangmangged a mannaniw a makiginnasanggasat

Kas iti pannakiginnasanggasat kadagiti di makapudno a balikas.

Mamin-amo nga agkulibagtong ti sirmata iti tian nga agpanaas

Tapno iginggina ti bisin, ket ti utek mabsog iti karayo

Dagiti anghel nga iti binatog ket agmamayo?

Mangged ta mangged ni mannaniw iti kantaridas.

Agdaniw ta agdaniw ti mangmangged kontra ranggas.

Iti panagtibnok ti umuna a daniw ken maudi a ranggas

Sadiay, sadiay a mabirokan ti darundon a basbas. 

A Solver Agcaoili

Waipahu, HI

Septiembre 1, 2008

Ar-Arak ti Pitaka

(Ken Manang Perlita Sadorra, gapu iti panangikusayna iti maysa a veinte doliar a namkuatak a nakakita iti maysa pay a veinte; kasta met ken Manang Nora Cabico iti panangel-ellekna iti pasamak a namkuatanna met a nagragragsak.)

Sikkaruden ti kakaen ti veinte doliar.

Buyoganna daytoy ti ray-a ti panagawid
a nagabay. Maysa pay a sikkarud
ket alaek ti agbalaw iti ayab ti pirak.

Rabii a nasipnget ti panagsisina,
iti kaltaang dagiti panaguray.

Isu a ganggandiong ti napagsasaritaan iti udina,
kontra kadagiti maiburayray a diamante
iti ramay kas iti piditpidit a ngem ta
di met makaanay ti adda iti sakibot.

Isu a paggaayatanmi lattan a dakamaten
ti kuarta a mapukaw wenno yapyap
a biroken kadagiti narigat nga aldaw.

Adu a katawa ken lagip kalpasan
ti ummong iti maulit-ulit a panaggugumil
dagiti nakem ken saet.

Mannurattayo amin iti puli, kunami,
ket namak pay no malipatan
ti nagan wenno dagiti dagensen
nga adda kadagiti ngudo ti bolpen
wenno kadagiti malmalday a blangko a papel
wenno dagiti iliw a kadatayo, kunami,
nagtalakiasda met, nagbirok iti pagapunan
kadagiti ballasiw ti agsipnget, kas iti agsapa
nga ipasngay dagiti ansisit iti isip
aglalo no kamkamaten ti pateg ti pirak
kadagiti pigsa a mapukaw
iti panagilako iti kired.

Ania daytoy, kuna ti kakaen,
iti timek a mangtirtiris iti lamiis.

Ikugtarna ti nalukot a papel,
kaduana ti silaw a kuridepdep.

Pidutek amin a gundaway, kas iti naimbag a gasat
uray iti sango ti kamposanto a mangtantannawag
kadagiti tartaraudi a paggaak: agkubboak a sireregget.

Unnaak dagiti amin a mayat nga umuna
ket ti bugbugtong a veinte doliar
agayab iti maysa pay a kadua
iti anniwan ti rabii a nagabay.

Pidutek ti doliar, ket malagipko
dagiti amin nga aldaw ken rabii
a panagindeg iti Los Angeles.

Sadiay a nagkamkamatak iti naimbag a gasat
manipud kadagiti kusing a mangkablaaw kaniak
no kasta a darupendak dagiti panagbabawi
iti panagkalkallautang. Ngem ita, asawaak
ti katawa ti maysa pay a kakaen, kas iti katawa
ti nangkusay iti nalukot a pirak.

Papel laeng a di ikankano, ay-ayam iti panangipato.

Ngem siak, pidutek amin, uray ti kaudian a kusing
iti man bayakabak iti agpatnag a pannakigasanggasat
wenno iti pakauna dagiti tektek ti saltek.

Mamintallo ti signos, a sinungbatak
iti namintallo met iti kayo a bangko
ti in-inauna a bumalay a panggep:
lagip dagitoy amin iti panangbasangbay
ti umis-isem a bigat iti Waipahu
dagiti nabunganto koma a tagtagainep.

Asawaak ti katawa dagiti dua a kakaen,
ket maysa a veinte doliar ti idulinko
iti sulinek ti pitaka nga addaan lupos ti uleg.

Honolulu, Hawai'i
Agosto 16, 2008

PANAGKAMMAYET

PANAGKAMMAYET           

 

Kada Angie & Ira, iti panagkallaysada, Agosto 8, 2008.

 

Selebraran dagiti kanito daytoy mangilin ita nga aldaw.

Aglantip dagiti kari ti agkammayet a dati a liday

Kas iti kararua ken bagi ken sungani ti sennaay.

Agtunda dagiti agrugso nga addang iti panagipudno

Iti ir-iruken a panagipalnaad ti ubing a bannawag

Iti lawag ti matektekan a panagur-uray.

Agbanag dagiti kanito a napnek nga isem:

Ti nobia iti ngayed ken rimat dagiti bituen,

Ti nobio iti manggargari a sarigsig ti agtalakias a nakem. 

Iti sulinek dagiti lagip, kas iti didigra dagiti pasamak,

Sadiay ti salakan nga iti parbagon madagdagullit.

Agbalin dagitoy nga arasaas iti parbangon a di makaidna, 

Mapuyat kadagiti apros ti naridam nga agsapa.

Adda ta adda dagiti sayangguseng ni derosas nga ayat,

Kas iti karinio ti agarug nga arapaap: kadagiti maar-arakattot

A darikmat a makiinala iti agassawa nga anangsab.

Kas iti karit ti pungan iti ules nga iti lammin manglangan.

Anansata adda talimeng ti isip iti bara ti takawen nga agek.

Aginnat margaan-turog nga idda, nanamen naunday a ridep.

Makusen dagiti immakulada a lino ti agpatnag nga ilad

Ket ti madengngep a bukot agrennek iti gargarakgak

Kas iti nalabaga nga apokalipsis ti bayakabak ni ayat.

Agsinggalot dagiti beggang a balikas iti bibig kas iti sellang

Ni natan-ok a sirmata kas iti agsinnapata nga agay-ayat

Ket iti agalimpatok nga altar a yatang puso dagiti agkagasat.

 

A. S. Agcaoili/Hon, HI

PANAGKANAGANAN

PANAGKANAGANAN

Ken Manang Rose Daprosa, kas subad iti dungngo ken ayat

 

Rambakam, manangmi, dagiti tawen a rugi ti agnanayon

Ta andingayendaka nga agbilang di agpullo a bendision.

 

Ta testigokami iti manangsubbot a bukod a pakasaritaan

Ta saksikami di maungpot a panangisagut pagimbagan.

 

Sagsagrapenmi ti ragsak iti taeng ket pagyamanan

Ta bin-in’ labon kadagiti panunotmi nangitukitam.

 

Iti di manglipat nga isip: sadiay a residente ti ayat

Patanoren iti kaasi dagiti ima a kasingin ti sayaat.

 

Anian ta addakami a mabati iti arpadmo a taklinmi

Ken iti arubayanmo a paglanglangayan dagiti katawami!

 

Nagananmi ngarud ita ti padto dagiti derosas a sabong:

Sika ti manangmi a manang dagiti amin a kalikagum.

 

Kas kadagiti kattungbol iti muyong, ti petalo ti agmatuon

A kadakami inka idaton: agindeg dagitoy iti barukong.

 

Makapabang-ar a linnaaw daytoy a panagkanaganan:

Panangsirok-iti-latok ti pul-oy masardaman a sabangan.

 

Malagipmi amin, ket iti kansion ti umel a puyupoyan,

Sadiay ti mail-ila a pammateg a di manglanglangan. 

 

Ita nga aldaw ti punganay dagiti riwriw a rugi,

Umuna nga addang ti adu pay a panangngaasi.

 

A. S. Agcaoili, Waipahu, HI, Agosto 8, 2008